Olympus Mons na Marsie, czyli co wiemy o największej górze w Układzie Słonecznym?

Astronomia: Planety 714 0
Olympus Mons na Marsie, największe gabarytowo wzniesienie (ale nie najwyższe) w Układzie Słonecznym, wbijające się prawie 22 km ponad powierzchnię Czerwonej Planety i mające średnicę u podstawy ponad 600 km. Fotografia: space.com.
Olympus Mons na Marsie, największe gabarytowo wzniesienie (ale nie najwyższe) w Układzie Słonecznym, wbijające się prawie 22 km ponad powierzchnię Czerwonej Planety i mające średnicę u podstawy ponad 600 km. Fotografia: space.com.

Olympus Mons to najwyższe wzniesienie na Marsie i zarazem największy znany nam wulkan w Układzie Słonecznym. Jego współrzędne geograficzne to 19°N i 133°W.

Ten imponujący obiekt składa się z centralnego wzniesienia o wysokości prawie 22 km nad powierzchnią planety (i około 26 km nad otaczającą go równiną) i średnicy 624 km. Na jego obwodzie wyróżnić można charakterystyczny klif, wznoszący się nawet do 10 km nad otaczającym obszarem.

Na samym szczycie Olympus Mons znajduje się krater lub kaldera (zagłębienie o imponujących rozmiarach, umiejscowione na szczytach wulkanów, mające w tym przypadku 85 km długości, 60 km szerokości oraz 3 km głębokości), zawierająca kilka przecinających się kraterów. W szczytowych rejonach mogą występować chmury zestalonego dwutlenku węgla, natomiast na granicy skarpy oraz ponad równinami występuje zachmurzenie wodno-lodowe.

Dla porównania – największy wulkan na Ziemi, Mauna Loa na Hawajach, mierzy 120 km w najszerszym miejscu i wznosi się 9 km nad dnem oceanu.

Szerokie, stopniowo opadające boki oraz obecność licznych długich przepływów i kanałów lawowych identyfikują Olympus Mons jako wulkan tarczowy i sugerują, że uformował się on z erupcji głównie płynnej lawy bazaltowej. Jego ogromny rozmiar przypisuje się stabilności skorupy marsjańskiej i długiemu czasowi akumulacji, szacowanemu nawet na ponad miliard lat.

Olympus Mons został sfotografowany m.in. przez statek kosmiczny Mars Global Surveyor 25 kwietnia 1998 roku.


Dlaczego Olympus Mons jest tak dużym wulkanem?

Niezwykły rozmiar Olympus Mons jest prawdopodobnie spowodowany brakiem ruchomych płyt tektonicznych na Marsie. W przeciwieństwie do Ziemi skorupa Marsa pozostaje nieruchoma, a sam wulkan akumuluje lawę, powodując jej spiętrzanie.


Czy istnieje góra wyższa niż Olympus Mons?

Olympus Mons jest najwyższą znajdującą się na jakiejkolwiek planecie górą w Układzie Słonecznym, natomiast na planetoidzie Westa istnieje jeszcze wyżej wznoszący się obiekt, dochodzący do 22 km. Szacuje się, że Rheasilvia jest o niecałe 100 metrów wyższa niż Olympus Mons, ponadto posiada imponującą średnicę wynoszącą ponad 500 km, stanowiącą de facto około 90% średnicy asteroidy, a głębokość krateru wynosi około 13 km. Krąży ona w pasie planetoid między Marsem a Jowiszem.


Co w przypadku, gdyby Olympus Mons był na Ziemi?

Przede wszystkim musiałyby panować odpowiednie warunki związane z poziomem ciśnienia atmosferycznego. Aby tak duży wulkan mógł uformować się na Ziemi, prawdopodobnie musiałby powstawać się w obszarze, w którym skorupa ziemska byłaby cienka (by łatwiej się wgłębiała) i być zlokalizowany głęboko w oceanie.


Czy Olympus Mons może wybuchnąć?

Olympus Mons jest wciąż stosunkowo młodym wulkanem. Chociaż powstanie jego zajęło miliardy lat, niektóre regiony góry mogą mieć zaledwie kilka milionów lat, względnie młode w porównaniu do wieku Układu Słonecznego. Olympus Mons może nadal być aktywnym wulkanem, zdolnym do erupcji. Szacuje się, że ostatni wybuch miał miejsce 100-200 mln lat temu.


Ile zajęłaby wspinaczka na Olympus Mons?

Wspinanie się na tak wysoką górę wymagałoby m.in. sprzętu do utrzymywania ciepła w temperaturze poniżej -70°C, pełnego uzupełnienia tlenu (atmosfera Marsa zawiera prawie 200 razy mniej O2 niż nasza planeta) oraz typowego ekwipunku wspinaczkowego i sporych racji żywieniowych, aby zdołać wspiąć się na wysokość niemalże 22 km. Szacunkowo zajęłoby to prawdopodobnie od 6 miesięcy do nawet roku.

Inne artykuły astronomiczne i rankingi sprzętu obserwacyjnego